We weten al een tijd dat we een nieuwe matras willen kopen. Alleen wat is de beste matras? Deze keuze wilden we uitstellen tot onze nieuwe slaapkamer af is. Dit proces kwam alleen in een stroomversnelling terecht toen we tijdens de grote voorjaarsschoonmaak ons matras wilden omdraaien. We schrokken ons rot. De matrashoes zat vol met schimmel! Ieuw! De hele onderkant van de matrashoes was een grote schimmelverzameling.

Vanwege onze grote verbouwing slapen we in een vochtig en slecht geventileerde kamer. Dat weten we. Omdat de winter erg nat was dit jaar, hebben we een mobiele airco gekocht, waarmee we ook de lucht kunnen ontvochtigen. Blijkbaar heeft het niet genoeg geholpen, want de matras was er echt verschrikkelijk aan toe. We hebben meteen de matrashoes er af gehaald en behandeld en gewassen. Het hielp vrij weinig. Helaas was de matrashoes reddeloos verloren. We wilden er echt niet meer op slapen.

beste matras11
Op een mooi bed hoort de beste matras te liggen, maar wat voor matras is dat?

Hoe kies je de beste matras?

Gelukkig konden we tijdelijk twee matrassen lenen van de schoonfamilie. Maar de zoektocht naar een nieuwe matras is wel geopend. Wij sliepen op een natuurlatexmatras. Deze had Job al toen wij elkaar ontmoetten en daar zijn we altijd op blijven slapen. Toen we onze oude matrassen wegbrachten hebben we het label gecheckt natuurlijk.

Ze waren van het merk FlowSleep, wat voor 85% uit natuurlatex bestaat, en ze waren 12 jaar oud. Wij slapen er heerlijk op, maar wat voor keuzemogelijkheden hebben we nog meer? Wat zegt 85% natuurlatex eigenlijk? Wat is een duurzame matraskeuze?

beste matras2
De staat van de matrashoes. Behoorlijk heftig of niet?

Synthetische matrassen

Grofweg bestaan er twee soorten matrassen: synthetische en natuurlijke matrassen. De meeste matrassen die te koop zijn, zijn synthetisch matrassen. Dit heeft te maken met het feit dat de grondstoffen voor deze matrassen goedkoop te maken zijn. Dit zorgt er automatisch voor dat de prijs van deze matrassen vaak lager komt te liggen.

Synthethische matrassen worden gemaakt van petrochemische stoffen. Dit zijn producten die ontstaan bij de verwerking van aardolie. Aardolie is een fossiele brandstof (die op raakt) en brengt bij de verbranding veel schade toe aan het milieu. Duurzaam of natuurlijk kun je synthetische matrassen hierdoor niet noemen.

Om je een beetje een idee te geven van wat er dan precies in een synthetische matras zit neem ik je even mee. Een synthetische matras bestaat altijd uit een combinatie van materialen. De belangrijkste materialen zijn polyurethaan schuim (PUR-schuim) en polyester. Dit zijn eigenlijk gewoon plastics gemaakt van chemische stoffen. Wij kennen deze plastics beter als latex, traagschuim, koudschuim en polyether. 

Wat we van deze plastics weten is dat ze ook weekmakers bevatten, waarvan bekend is dat die schadelijk zijn voor de gezondheid. Daarnaast worden in de matrassen producten gebruikt als brandvertragers, synthetische verven en anti-microben. Als je een synthetisch matras op je bed legt, wasemt deze nog ruim 60 organische chemicalien (gifgassen) uit.

Natuurlijke matrassen

Wil je niet op een synthetische matras slapen? Er zijn, naast synthetische matrassen, ook matrassen die van natuurlijke materialen gemaakt worden. Ik vind altijd dat deze materialen al veel vriendelijker in je oren klinken. Het zijn materialen als wol, paardenhaar, kamelenhaar, vlas, hennep, katoen en natuurlatex. Wat fijn is aan deze natuurlijke producten is dat de aarde deze kan blijven voortbrengen en ze niet zullen opraken.

Toch is het goed om bij matrassen die van natuurlijke materialen worden gemaakt scherp te blijven. Het gaat dan vooral om de impact die het productieproces heeft op de wereld. Om een voorbeeld te noemen: het is natuurlijk bekend dat de katoenproductie helemaal niet goed is voor de aarde door het waterverbruik. Ook de chemische stoffen die bij het blekingsproces in het oppervlaktewater terecht komen, zijn niet goed voor de natuur.

Een ander aspect is bijvoorbeeld de populariteit van natuurlatex. Deze zorgt er voor dat er meer rubberbomen geplant worden. Waardoor andere vegetatie gekapt wordt. Voor een tweepersoonsmatras natuurlatex matras heb je de dagelijkse productie van maar liefst 12 hectare rubberbomen nodig. Dit is behoorlijk veel. Daar staat tegenover dat 12 hectare rubberbomen per jaar 143 ton koolstofdioxide uit de lucht verwijderen. En de rubberbomen 30 jaar lang blijven produceren en het hout daarna nog gebruikt wordt in de houtindustrie. Toch maakt dit het een super kostbaar product.

Dus ook hier loont het om van tevoren uit te zoeken welke materialen er in het matras zitten en waar en op welke manier deze gewonnen worden. 

Latex matrassen

(Natuur)latex is een bijzonder product. De matrassen van latex worden steeds populairder. Vooral de natuurlatex matrassen. Waar je op moet letten is dat latex is een product wat zowel synthetisch gemaakt kan worden (uit aardolie) als uit de natuur gewonnen kan worden. En elke combinatie komt voor in matrassen: van 100% synthetische latex, naar elke mix tussen synthetische en natuurlijke latex, tot 100% natuurlijke latex.

Wat wij verwarrend vinden, is dat zo ongeveer elke mengverhouding tussen synthetische en natuurlijke latex ‘natuurlijke latex’ genoemd mag worden. De Europese regelgeving schrijft voor dat als een product voor minimaal 40% uit natuurlijke latex bestaat, het al de term 100% natuurlatex mag gebruiken.

Synthetische latex is veel goedkoper om te maken. Daarom wordt dit door veel fabrikanten toegevoegd aan de natuurlijke latex om de prijs lager te kunnen houden. Waar je ook op moet letten als je een latexmatras wilt kopen, is het verschil tussen een ‘latex matras’ en een ‘100% latex matras’. Dit zit hem in het gebruik van vulstoffen. Als een latexmatras niet van 100% latex is gemaakt is de kans groot dat er gebruik is gemaakt van vulstoffen. Dit zijn materialen van wisselende kwaliteit die de ondersteuning, levensduur en het hygiëne van het matras niet ten goede komen.

Slapen op natuurlijke materialen versus slapen op synthetische materialen?

Als je op natuurlijke materialen slaapt levert dit heel wat voordelen op. Natuurlijke vezels zijn hol van binnen. Omdat ze hol zijn kan de lucht er doorheen stromen en verdampt vocht snel. Hierdoor kunnen ze mee-ademen met je lichaam. Dit zorgt voor een goede vochthuishouding. Een matras blijft hierdoor droog en schoon. Bacterien en schimmels krijgen zo geen kans om te gaan groeien. Materialen als wol en hennep zijn zelfs immuun voor schimmels.

Ook kunnen natuurlijke materialen de warmte heel goed regelen. Dat wil zeggen dat ze er voor zorgen dat je warm blijft in de winter en koel in de zomer. Wat ook fijn is, is dat natuurlijke materialen milieuvriendelijk en ecologisch zijn.

Synthetische materialen zijn lucht- en waterdicht. Schuimmatrassen hebben om te kunnen ademen daarom een open structuur. Dit zorgt ervoor dat het net sponzen zijn, die alles absorberen en opzuigen. Matrassen kunnen hierdoor gaan broeien en worden snel warm.

beste matras12
Op de beste matras slaap je het lekkerst.

Wat doe je met je oude matras: recycling of afval?

Tot we een nieuwe matras gingen kopen had ik me nooit gerealiseerd wat er met oude matrassen gebeurd. Nu ik weet dat heel veel matrassen uit chemische materialen bestaan, zal het je niet verbazen dat recycling een groot probleem is. Een matras wat bestaat uit polyurethaan schuim wordt al na 2 jaar beschouwd als chemisch afval! Dit komt door de chemische bestanddelen, maar ook door het aantal microben en bacterien die er tegen die tijd in zitten. 

Ondanks de vervuilende bestanddelen van matrassen, komt er gelukkig recycling voor. De meest voorkomende manier is downcycling. Het schuim uit synthetische matrassen wordt dan hergebruikt om er een judomat, ondertapijt of geluidsisolatie van te maken. Het is natuurlijk positief dat zo’n matras niet meteen op de afvalstapel belandt. Alleen, na een tweede leven belanden deze materialen uiteindelijk alsnog op de afvalberg.

Van alle afgedankte matrassen wordt helaas maar 40% gerecycled. Een deel wordt verbrand en het overgrote deel komt op de afvalberg. Een matras doet er maar liefst 1000 jaar over (10 generaties!), om volledig te composteren. Tijdens al deze jaren vervuilen ze de grond en het grondwater. Omdat alleen matrassen die schoon en droog zijn gerecycled kunnen worden en er maar weinig bedrijven zijn die dit doen, is de matrasafvalberg enorm.

Een aantal producenten van matrassen heeft de service dat zij je oude matras meenemen als ze de nieuwe komen brengen. Dan zorgen zij dat deze op de juiste manier afgevoerd wordt. Doe dit zeker als het mogelijk is! Zij voeren je matras op de juiste manier af en de kans is dan groter dat hij gerecycled wordt.

beste matras1
Matrassen afvoeren kun je zelf doen of laten doen. Zorg er voor dat ze droog en schoon zijn!

Circulair matras: is dat mogelijk?

Circulariteit is de hoogste vorm van recycling. Alle materialen van het product kunnen dan eindeloos opnieuw hergebruikt worden. En niet als een laagwaardig product, maar ze kunnen elke keer gerecycled worden tot een hoogwaardig product. Er gaat geen waarde verloren en er is geen sprake van afval. De cirkel blijft gesloten oftewel circulair.

Bij een matras van 100% natuurlijk materiaal is dit het geval. Hierbij worden geen schadelijke stoffen gebruikt waardoor het te recyclen is tot waardevolle producten. De producten kunnen als compost terug gegeven worden aan de aarde. Bij wijze van spreken, kun je zo’n matras gewoon in de aarde stoppen en composteert het daar. 

Daar tegenover staat dat ook een matras van ijzer (pocketveren) en polyester ook volledig circulair is. Maar dit doet natuurlijk niets af aan het feit dat deze matras in het maakproces veel meer impact heeft op de wereld dat een natuurlijk matras.

Meer lezen?

Wil je meer weten over gezond slapen? Klik dan hier.

Volg onze duurzaamheidsreis op Instagram, Pinterest of Facebook voor meer groene inspiratie.